Het verhaal van een Kruidenbus / the story of spice box

Het verhaal van een Kruidenbus (besamim)

Beschrijving:

  • Object: kruidenbus (besamim)
  • Materiaal: zilver
  • Afmetingen: 27 cm (H)
  • Datering: vroeg 18e eeuw, gravering 19e eeuw
  • Zilvermerken: stadskeur Haarlem, jaarletter X, waarborg staande leeuw, meesterteken JVD 

Tekst gravering in Latijnse letters:
ter herinnering aan het huwelijk van Reinard Sarluis en Alida Margaretha Boas Berg. 6 april 1880 – 25 Nissan 5640
Dit object is een mooi voorbeeld van een voorwerp met een seculiere achtergrond dat in een latere periode aangepast is voor sacraal gebruik. Het is oorspronkelijk een theebus zoals die in Haarlem in het begin van 18e eeuw in de mode waren. De bus is geheel in de zogenaamde Daniël Marot stijl uitgevoerd met vele organische en schelp motieven. Het geheel is een knap stukje zilversmeedkunst.

Ruim 150 jaar later wordt deze prachtige theebus veranderd in een kruiden- of besamimbus. Hiervoor werd het deksel met gaatjes geperforeerd. Door het deksel kan nu de geur van de kruiden ontsnappen waarmee de bus gevuld moet zijn. De bus wordt gebruikt bij de havdala ceremonie aan het einde van de sabbat op zaterdagavond De ceremonie markeert daarmee het begin van een nieuwe (werk)week. Bovendien werd een mooie Hebreeuwse gravering aangebracht.

 ברכות אל מעל למורה הוקם צל – אמרתו כטל –

De vertaling van het Hebreeuws leverde wat moeilijkheden op. Er staat zoiets als “Zegeningen voor de genoemde, de (onze) leraar – zijn woorden zijn als dauw”.
Dauw is in het Hebreeuws Tal en hier wordt bedoeld dat zijn leer en woorden een zegen zijn. Tegelijkertijd vormt de zinsnede een woordspeling op de familienaam Tal. Tobias Tal (1847-1898) was een gewaardeerd rabbijn en leraar in Amsterdam.
De bus is een huwelijksgeschenk voor het bruidspaar Sarluis en Boas Berg die op 6 april 1880 in Amsterdam trouwen. Zonder twijfel was het een heel duur cadeau! Reinard Sarluis was bij zijn huwelijk 27 jaar oud terwijl de bruid Alida op dat moment de leeftijd van slechts 17 jaar had. Beide waren ten tijde van het huwelijk zonder beroep.
Alida was de dochter van Juda Isaac Boas Berg uit zijn eerste huwelijk. Hij trouwde voor de tweede keer met Rebecca Sarluis. Rebecca was de zus van Reinard. Op deze wijze was Alida eigenlijk aangetrouwde familie van Reinard.
Op 20 november 1881 krijgen Reinard en Alida een kind dat kennelijk niet levensvatbaar was.
Voor het overige is er niet veel bekend van het echtpaar Reinard en Alida. Gegevens van overlijden en nog andere kinderen zijn vooralsnog onbekend.

huwelijksakte / marriage certificate Reinard & Alida

The story of spice box (besamim)

Description:

  • Object: spice box (besamim)
  • Material: silver
  • Dimensions: 27 cm (H)
  • Date: early 18th century, engraving 19th century.
  • Silvermarks: city hallmark Haarlem, year letter X, guarantee standing lion, maker’s mark JVD.

Text engraving in Latin letters:
in memory of the marriage of Reinard Sarluis and Alida Margaretha Boas Berg. April 6, 1880 – 25 Nissan 5640

This object is a good example of an object with a secular background that was adapted for sacral use in a later period. It was originally a tea canister like the ones that were fashionable in Haarlem in the early 18th century. The bus is entirely in the so-called Daniël Marot style with many organic and shell motifs. The whole is a nice piece of silversmithing.
More than 150 years later this beautiful tea canister is turned into a herbal or besamim vessel. For this, the lid was perforated with holes. The lid can now release the scent of the herbs with which the can must be filled. The vessel is used at the havdala ceremony at the end of the Sabbath on Saturday evening. The ceremony thus marks the beginning of a new (work) week. Moreover, a beautiful Hebrew engraving was applied.

ברכות אל מעל למורה הוקם צל – אמרתו כטל

The translation of the Hebrew gave some difficulties. Something like “blessings to the above to the (our) teacher – his words are like dew –“ is written. Dew is in the Hebrew Tal and here is meant that his teachings and words are a blessing. At the same time, the sentence is a game about the surname Tal. Tobias Tal (1847-1898) was a valued rabbi and teacher in Amsterdam.

The canister is a wedding gift for the bridal couple Sarluis and Boas Berg who married in Amsterdam on 6 April 1880. Doubtless it was a very expensive gift! Reinard Sarluis was 27 years old at his marriage while the bride Alida was only 17 years old at that time. Both were without any profession at the time of their marriage.
Alida was the daughter of Juda Isaac Boas Berg from his first marriage. He married Rebecca Sarluis for the second time. Rebecca was Reinard’s sister. In this way Alida was actually the in-laws of Reinard’s family. On November 20, 1881, Reinard and Alida had a child who apparently was not viable.
For the rest, not much is known about the couple Reinard and Alida. Death data and other children are as yet unknown.

Geplaatst in JUDAICA.